Ga naar inhoud

Een goed ontwerpverslag schrijven

Een ontwerpverslag is geen dagboek van wat je allemaal hebt gedaan. Het is een logisch en onderbouwd verhaal waarin je laat zien hoe jullie van opdracht naar eindontwerp zijn gekomen. De lezer moet begrijpen welk probleem jullie hebben onderzocht, welke keuzes jullie hebben gemaakt en waarom jullie eindontwerp een passende oplossing is.

Kernvraag bij bijna elk hoofdstuk

Schrijf niet alleen wat jullie hebben gedaan, maar vooral wat het betekent voor jullie ontwerp, onderzoek of keuze.

1. Wat is het doel van een ontwerpverslag?

Met een ontwerpverslag laat je zien dat jullie:

  • de opdracht en het probleem goed hebben begrepen;
  • onderzoek hebben gedaan naar de gebruiker, locatie, techniek of bestaande oplossingen;
  • eisen en wensen hebben vertaald naar ontwerpspecificaties;
  • meerdere ideeën of concepten hebben bedacht en vergeleken;
  • keuzes hebben onderbouwd met argumenten, bronnen, tests of berekeningen;
  • kritisch kunnen terugkijken op het ontwerp en het proces.

Een goed verslag is dus niet alleen netjes geschreven, maar ook onderbouwd, concreet en kritisch.

2. Begin met een duidelijke structuur

Maak eerst een hoofdstukindeling voordat je begint met schrijven. Gebruik kopjes en tussenkopjes. Daardoor weet je beter wat waar hoort en voorkom je dat het verslag een losse verzameling teksten wordt.

Een mogelijke structuur voor een ontwerpverslag:

  1. Voorblad
  2. Voorwoord
  3. Inhoudsopgave
  4. Inleiding
  5. Methode of werkwijze
  6. Vooronderzoek
  7. Ontwerpspecificaties
  8. Ideeën en concepten
  9. Uitwerking van het gekozen ontwerp
  10. Eindontwerp
  11. Testen en verbeteren
  12. Conclusie en discussie
  13. Reflectie
  14. Bronnen
  15. Bijlagen

Niet elk project heeft precies dezelfde hoofdstukken nodig. Pas de structuur aan op jullie opdracht. Bij een technisch product is de uitwerking anders dan bij een gebouw, maquette, game, installatie of advies.

3. Wat schrijf je per hoofdstuk?

Voorblad

Zet op het voorblad in ieder geval:

  • titel van het project;
  • namen van de teamleden;
  • klas;
  • school;
  • datum;
  • opdrachtgever;
  • eventueel een passende afbeelding van het ontwerp.

Voorwoord

Het voorwoord is een korte persoonlijke tekst. Je kunt hierin schrijven:

  • wat voor project jullie hebben gedaan;
  • wat jullie interessant, lastig of leerzaam vonden;
  • wie jullie willen bedanken.

Voorbeeld:

Voor u ligt ons ontwerpverslag voor het project Klimaatbestendige wijk. Tijdens dit project hebben wij onderzocht hoe een woonwijk beter bestand kan worden tegen wateroverlast en hitte. We vonden het vooral interessant om te ontdekken dat een ontwerp niet alleen technisch moet werken, maar ook aantrekkelijk moet zijn voor bewoners. We willen onze opdrachtgever bedanken voor de feedback tijdens de tussenpresentatie.

Inleiding

In de inleiding leg je uit waar het project over gaat. De lezer moet na de inleiding begrijpen:

  • wie de opdrachtgever is;
  • wat de aanleiding of het probleem is;
  • wat jullie opdracht is;
  • wat het doel van het ontwerp is;
  • hoe het verslag is opgebouwd.

Minder sterk:

Wij moesten een ontwerp maken voor een wijk. In dit verslag staat wat wij hebben gedaan.

Sterker:

In dit project hebben wij voor de gemeente onderzocht hoe een versteende woonwijk beter bestand kan worden tegen hevige regen en warme zomerdagen. De wijk heeft op dit moment weinig groen, waardoor regenwater moeilijk wegzakt en de temperatuur op warme dagen snel oploopt. Het doel van ons project was om een ontwerp te maken dat wateroverlast vermindert en de wijk prettiger maakt voor bewoners.

Methode of werkwijze

In de methode beschrijf je hoe jullie hebben gewerkt. Je noemt hier bijvoorbeeld:

  • welke ontwerpstappen jullie hebben gevolgd;
  • welke onderzoeken jullie hebben uitgevoerd;
  • welke bronnen, tests, interviews, enquêtes of observaties jullie hebben gebruikt;
  • hoe jullie ideeën hebben beoordeeld en gekozen.

Schrijf dit niet als een weekverslag, maar als een overzichtelijke aanpak.

Minder sterk:

In week 1 hebben we gebrainstormd. In week 2 hebben we onderzoek gedaan. Daarna hebben we een maquette gemaakt.

Sterker:

We zijn gestart met een probleemverkenning. Daarbij hebben we de huidige situatie geanalyseerd en onderzocht welke vormen van klimaatadaptatie geschikt zijn voor een woonwijk. Daarna hebben we eisen opgesteld en drie ontwerpideeën vergeleken op wateropvang, verkoeling, gebruik door bewoners en haalbaarheid. Op basis van deze vergelijking hebben we één concept verder uitgewerkt in een maquette.

Vooronderzoek

In het vooronderzoek verzamel je informatie die nodig is om goede ontwerpkeuzes te maken. Denk aan:

  • informatie over de opdrachtgever;
  • analyse van de locatie of huidige situatie;
  • doelgroepanalyse;
  • bestaande oplossingen;
  • materiaalonderzoek;
  • regelgeving of veiligheid;
  • technische achtergrondinformatie.

Belangrijk: eindig een stuk onderzoek met wat jullie ermee doen.

Voorbeeld van analyse:

Uit ons onderzoek blijkt dat veel bestaande oplossingen voor wateroverlast ondergronds worden geplaatst. Dat is technisch effectief, maar bewoners merken er weinig van. Omdat onze opdrachtgever ook wil dat de wijk aantrekkelijker wordt, hebben wij gezocht naar oplossingen die wateropvang combineren met groen en verblijfskwaliteit. Daarom nemen we wadi’s en groene pleinen mee als kansrijke richtingen.

Ontwerpspecificaties

Ontwerpspecificaties zijn de eisen en wensen waaraan het ontwerp moet voldoen. Maak ze zo concreet mogelijk.

Minder sterk:

Het ontwerp moet sterk zijn.
Het moet niet te duur zijn.
Het moet mooi zijn.

Sterker:

Het ontwerp moet minimaal 20 kg kunnen dragen.
Het ontwerp moet binnen een materiaalbudget van €50 gemaakt kunnen worden.
Het ontwerp moet passen bij de huisstijl van de opdrachtgever door gebruik van rustige kleuren en natuurlijke materialen.

Gebruik waar mogelijk meetbare eisen. Dan kun je later testen of je ontwerp eraan voldoet.

Ideeën en concepten

Laat zien dat jullie meerdere richtingen hebben onderzocht. Beschrijf per idee:

  • wat het idee is;
  • welk probleem het oplost;
  • welke voordelen het heeft;
  • welke nadelen of risico’s het heeft;
  • hoe goed het past bij de eisen.

Gebruik schetsen, tabellen of keuzematrices. Verwijs ernaar in de tekst.

Voorbeeldzin:

Zoals te zien is in figuur 3, combineert concept 2 wateropvang met een speelplek. Dit concept scoort hoger dan concept 1 op gebruikswaarde, omdat de ruimte ook bruikbaar is op droge dagen.

Uitwerking van het gekozen ontwerp

In dit hoofdstuk werk je het gekozen ontwerp technisch of inhoudelijk uit. Afhankelijk van het project beschrijf je bijvoorbeeld:

  • afmetingen;
  • materialen;
  • onderdelen;
  • werking;
  • constructie;
  • productiemethode;
  • software of elektronica;
  • berekeningen;
  • ontwerpkeuzes.

Gebruik tekeningen, renders, schema’s, foto’s of tabellen. Leg steeds uit waarom jullie iets hebben gekozen.

Minder sterk:

We gebruiken hout, omdat dat handig is.

Sterker:

We gebruiken multiplex van 6 mm, omdat dit materiaal geschikt is voor de lasersnijder, stevig genoeg is voor het schaalmodel en goedkoper is dan massief hout. Daarnaast kunnen we de onderdelen nauwkeurig uitsnijden, waardoor de verbindingen beter passen.

Eindontwerp

Presenteer hier het definitieve ontwerp. De lezer moet begrijpen hoe het eindontwerp eruitziet en hoe het werkt.

Beschrijf bijvoorbeeld:

  • de belangrijkste onderdelen;
  • de functie van het ontwerp;
  • hoe de gebruiker ermee werkt;
  • hoe het ontwerp aansluit bij de opdracht;
  • welke eisen wel of niet zijn gehaald.

Testen en verbeteren

Testen is meer dan zeggen dat iets werkt. Beschrijf:

  • wat jullie wilden testen;
  • hoe jullie de test hebben uitgevoerd;
  • wat de resultaten waren;
  • wat jullie conclusie was;
  • welke verbetering jullie daarna hebben gedaan.

Minder sterk:

We hebben het getest en het werkte goed.

Sterker:

We hebben getest of de brug in onze maquette een gewicht van 500 gram kon dragen. Tijdens de eerste test boog het dek duidelijk door. Daarom hebben we twee extra steunbalken toegevoegd. Bij de tweede test bleef de brug stabiel. We concludeerden dat de extra steunbalken nodig zijn om aan de sterkte-eis te voldoen.

Conclusie en discussie

In de conclusie beantwoord je de hoofdvraag of ontwerpvraag. Je legt uit in hoeverre jullie ontwerp voldoet aan de opdracht.

In de discussie kijk je kritisch naar beperkingen:

  • Wat is nog onzeker?
  • Welke keuzes hadden ook anders gekund?
  • Welke eisen zijn niet volledig gehaald?
  • Wat zou er nodig zijn om het ontwerp verder te ontwikkelen?

Voorbeeld:

Onze conclusie is dat het ontwerp goed aansluit bij de belangrijkste doelen van de opdracht: het vermindert wateroverlast, voegt groen toe en maakt de wijk aantrekkelijker voor bewoners. De belangrijkste beperking is dat we de wateropvang alleen op schaal hebben berekend en niet in de echte wijk hebben getest. Voor verdere ontwikkeling adviseren we om de bodemdoorlatendheid op locatie te onderzoeken.

Reflectie

In de reflectie kijk je terug op jullie proces en samenwerking. Wees eerlijk en concreet.

Schrijf niet alleen:

De samenwerking ging goed.

Maar bijvoorbeeld:

De samenwerking ging in de eerste weken moeizaam, omdat we geen duidelijke taakverdeling hadden. Daardoor werkten twee teamleden aan dezelfde onderdelen, terwijl andere onderdelen bleven liggen. Na de tussenpresentatie hebben we per les een taakverdeling gemaakt. Hierdoor werd de planning overzichtelijker en konden we het prototype op tijd afmaken.

4. Schrijf actief, concreet en professioneel

Gebruik duidelijke taal. Een opdrachtgever of beoordelaar moet snel begrijpen wat jullie bedoelen.

Minder sterk Sterker
Er is onderzoek gedaan naar materialen. We hebben drie materialen vergeleken: multiplex, karton en acrylaat.
Het ontwerp is best stevig. Het ontwerp kon tijdens de test 20 kg dragen zonder zichtbaar door te buigen.
We hebben iets bedacht tegen hitte. We hebben gekozen voor bomen en groene gevels, omdat deze schaduw geven en verdamping stimuleren.
Het ging niet zo goed. De eerste test mislukte, omdat de verbindingen te los waren. Daarom hebben we de sleuven 0,5 mm smaller gemaakt.

Schrijf in de verleden tijd

Schrijf meestal in de verleden tijd: We hebben getest... We hebben gekozen... Uit de resultaten bleek...
Alleen de inleiding, algemene uitleg en beschrijving van het eindontwerp mogen vaak in de tegenwoordige tijd.

5. Verslag ≠ logboek

Een veelgemaakte fout is dat een verslag klinkt als een dagboek.

Niet zo:

In les 1 gingen we brainstormen. In les 2 gingen we verder met brainstormen. In les 3 gingen we onderzoek doen. In les 4 hadden we geen tijd.

Wel zo:

Tijdens de ideefase hebben we verschillende oplossingen bedacht voor wateroverlast en hittestress. Daarna hebben we de ideeën vergeleken op haalbaarheid, effectiviteit en gebruikswaarde. Uit deze vergelijking bleek dat een wadi met speel- en ontmoetingsfunctie het beste aansloot bij de opdracht.

Een verslag beschrijft dus niet alles wat jullie hebben gedaan, maar selecteert de informatie die nodig is om jullie ontwerpkeuzes te begrijpen.

6. Gebruik afbeeldingen, tabellen en grafieken goed

Afbeeldingen, tabellen en grafieken maken je verslag duidelijker, maar alleen als je ze goed gebruikt.

Let op:

  • Geef elke afbeelding of tabel een nummer en titel.
  • Verwijs ernaar in de tekst.
  • Leg uit wat de lezer eruit moet halen.
  • Gebruik alleen afbeeldingen die iets toevoegen.
  • Vermeld de bron als de afbeelding niet van jullie zelf is.

Voorbeeld:

In figuur 2 is te zien dat het midden van de wijk grotendeels uit tegels bestaat. Deze analyse ondersteunt onze keuze om juist op deze plek groen en wateropvang toe te voegen.

7. Bronnen gebruiken en APA

Gebruik bronnen om je keuzes te onderbouwen. Denk aan websites, boeken, artikelen, interviews, handleidingen, normen, afbeeldingen of gegevens van de opdrachtgever.

In de tekst verwijs je kort naar de bron:

Volgens het Kennisportaal Klimaatadaptatie helpt een wadi om regenwater tijdelijk op te vangen en langzaam in de bodem te laten zakken (Kennisportaal Klimaatadaptatie, z.d.).

Achterin het verslag zet je de volledige bron:

Kennisportaal Klimaatadaptatie. (z.d.). Wadi’s. Geraadpleegd op 15 juni 2026, van https://klimaatadaptatienederland.nl/

Vergeet afbeeldingen niet

Ook afbeeldingen, schema’s en tabellen van internet hebben een bron nodig. Gebruik je een eigen foto, zet er dan bijvoorbeeld bij: Eigen foto.

8. AI gebruiken bij je verslag

Je mag AI gebruiken als schrijfhulp, maar het verslag moet jullie eigen werk blijven. AI kan helpen bij:

  • zinnen duidelijker maken;
  • tekst samenvatten;
  • spelling verbeteren;
  • een hoofdstuk structureren;
  • feedback geven op een tekst;
  • testresultaten helderder formuleren.

Gebruik AI niet om onderzoeksresultaten, bronnen of ontwerpkeuzes te verzinnen. Controleer altijd of de tekst klopt en past bij wat jullie echt hebben gedaan.

Goede prompt:

Herschrijf deze tekst duidelijker voor een ontwerpverslag. Laat de inhoud hetzelfde en maak de zinnen actiever. Geef ook aan welke informatie nog ontbreekt.

9. Voorbeeld van een goed uitgewerkt idee

Idee 1: Wadi met speel- en ontmoetingsfunctie

In dit hoofdstuk beschrijven we één van onze ontwerpideeën voor een klimaatbestendige wijk: een wadi met een speel- en ontmoetingsfunctie. We leggen uit waarom dit idee past bij het probleem van wateroverlast en hittestress in de wijk.

Een wadi is een verlaagde groene plek waar regenwater tijdelijk kan worden opgevangen. Bij hevige regen stroomt het water vanaf de straat en stoep naar de wadi. Daar kan het water langzaam in de bodem zakken. Hierdoor komt er minder water tegelijk in het riool terecht. Volgens het Kennisportaal Klimaatadaptatie helpt een wadi om wateroverlast te verminderen en de bodem beter vocht vast te laten houden (Kennisportaal Klimaatadaptatie, z.d.).

Wij hebben gekozen voor een wadi in het midden van de wijk, omdat daar nu veel tegels liggen en weinig groen is. Tijdens warme dagen wordt deze plek snel heet. Door tegels te vervangen door gras, struiken en bomen wordt de wijk koeler. Bomen zorgen voor schaduw en planten verdampen water, waardoor de temperatuur lager kan worden. Dit helpt tegen hittestress.

De wadi wordt ongeveer 25 meter lang, 8 meter breed en 40 centimeter diep. In droge periodes kan de plek gebruikt worden als speel- en ontmoetingsplek. We willen boomstammen, stapstenen en een klein houten bruggetje toevoegen. Daardoor is de wadi niet alleen nuttig bij regen, maar ook aantrekkelijk voor kinderen en buurtbewoners.

We hebben dit idee vergeleken met een gewone ondergrondse waterberging. Een ondergrondse waterberging vangt ook water op, maar is minder zichtbaar en heeft geen extra functie voor de buurt. De wadi heeft dus meerdere voordelen: wateropvang, verkoeling, meer groen en een plek om te spelen. Een nadeel is dat de wadi goed onderhouden moet worden. Als bladeren, afval of modder blijven liggen, kan het water minder goed wegzakken. Daarom moet de gemeente of de buurt regelmatig onderhoud uitvoeren.

Onze conclusie is dat de wadi een sterk idee is voor een klimaatbestendige wijk. Het idee lost niet alleen wateroverlast op, maar maakt de wijk ook groener, koeler en prettiger om in te wonen. Daarom nemen we dit idee mee naar de volgende ontwerpfase.

Wat maakt dit een goed stuk?

  • Het hoofdstuk begint met een korte inleiding.
  • Het idee wordt duidelijk uitgelegd.
  • Er wordt een bron gebruikt.
  • De keuze wordt gekoppeld aan het probleem.
  • Er staan concrete maten in.
  • Voordelen en nadelen worden besproken.
  • Het hoofdstuk eindigt met een conclusie.

10. Checklist voor inleveren

Gebruik deze checklist voordat je het verslag inlevert.

Inhoud

  • De opdracht en het probleem zijn duidelijk uitgelegd.
  • De opdrachtgever en doelgroep zijn beschreven.
  • Het vooronderzoek is gekoppeld aan ontwerpkeuzes.
  • De ontwerpspecificaties zijn concreet en waar mogelijk meetbaar.
  • Er zijn meerdere ideeën of concepten vergeleken.
  • Het gekozen ontwerp is duidelijk uitgewerkt.
  • Testresultaten zijn beschreven én geanalyseerd.
  • De conclusie geeft antwoord op de ontwerpvraag.
  • De reflectie is kritisch en concreet.

Taal en opmaak

  • Elk hoofdstuk begint met een korte inleiding.
  • Elk belangrijk hoofdstuk eindigt met een korte conclusie.
  • De tekst is geschreven in duidelijke, actieve taal.
  • Vage woorden zoals goed, mooi, handig en sterk zijn concreet gemaakt.
  • Afbeeldingen, tabellen en grafieken hebben een nummer en titel.
  • Er wordt in de tekst naar afbeeldingen en tabellen verwezen.
  • De spelling en grammatica zijn gecontroleerd.
  • De opmaak is rustig en consequent.

Bronnen

  • Alle gebruikte informatie heeft een bronverwijzing.
  • Afbeeldingen van internet hebben een bron.
  • De bronnenlijst staat in APA-stijl.
  • Bronnen zijn betrouwbaar en passen bij het project.

11. Veelgemaakte fouten

Fout Verbetering
Het verslag is een opsomming van lessen. Maak er een logisch verhaal van waarin keuzes centraal staan.
Onderzoek staat los van het ontwerp. Leg uit wat de onderzoeksresultaten betekenen voor jullie ontwerp.
Eisen zijn vaag. Maak eisen meetbaar met aantallen, maten, prestaties of voorwaarden.
Er staan afbeeldingen zonder uitleg. Verwijs naar elke belangrijke afbeelding en leg uit wat je ziet.
De reflectie is te algemeen. Noem concrete voorbeelden van wat goed ging en wat beter kon.
Bronnen ontbreken of staan alleen als link. Gebruik bronverwijzingen in de tekst en een bronnenlijst in APA-stijl.

12. Handige zinnen voor je verslag

Gebruik deze zinnen als startpunt. Pas ze aan aan jullie eigen project.

Hoofdstuk inleiden

In dit hoofdstuk onderzoeken we ...
Dit hoofdstuk gaat over ...
Om een goede ontwerpkeuze te kunnen maken, hebben we eerst ... onderzocht.

Onderzoek koppelen aan ontwerpkeuze

Uit dit onderzoek blijkt dat ... Daarom hebben we gekozen voor ...
Deze informatie is belangrijk voor ons ontwerp, omdat ...
Op basis van deze resultaten hebben we besloten om ...

Idee vergelijken

Concept 1 scoort beter op ..., maar minder goed op ...
Het voordeel van dit idee is ... Een nadeel is ...
We hebben dit concept gekozen, omdat het het beste voldoet aan ...

Test beschrijven

We hebben getest of ...
Tijdens de test bleek dat ...
Naar aanleiding van deze test hebben we ... aangepast.

Concluderen

We concluderen dat ...
Het ontwerp voldoet aan ..., maar nog niet aan ...
Voor verdere ontwikkeling adviseren we om ...